De strijd verloren
Paulien Cornelisse is dood.
En daar is-ie weer… de strijd.
‘De strijd tegen kanker mocht ze niet winnen’, schreef Rob Jetten. En ik dacht: daar is-ie weer.
Het is zo’n zin die kennelijk bijna automatisch wordt gebruikt wanneer iemand aan kanker overlijdt. Alsof kanker een tegenstander is. Jij aan de ene kant, kanker aan de andere. En ergens aan het einde van de strijd verschijnt een uitslag op een scorebord.
Gewonnen of verloren.
Ik heb zelf kanker gehad. Misschien is dat de reden dat ik zo ontzettend slecht tegen deze woorden kan.
Want toen ik kanker had, was ik helemaal niet bezig met een strijd. Ik wilde wel graag leven. Ik wilde beter worden. Ik wilde weten wat er aan de hand was. Ik wilde behandeld worden.
En soms ging het goed, soms ging het slecht en soms had ik daar helemaal niets over te zeggen. Ik had pech en ook weer geluk. Het had niks met een strijd te maken.
Toch komt daar altijd weer die term.
Het geeft het gevoel dat er iets te doen is. Dat degene die ziek is een opdracht heeft: vechten, sterk blijven, positief denken, doorzetten. En als iemand geneest, zeggen we dat diegene de strijd heeft gewonnen.
En iemand die doodgaat? Die heeft niet hard genoeg gevochten. Die was onvoldoende positief of gaf het wel heel snel op.
Die heeft dan de strijd verloren.
Natuurlijk wordt dat niet zo bedoeld. Maar taal hoeft iets niet letterlijk te zeggen om het toch mee te geven. Daar wist Paulien alles van.
Ik vind het zo bijzonder dat juist bij kanker zo weinig ruimte lijkt te zijn voor het simpele gegeven dat iemand de pech heeft op deze ziekte te krijgen. We maken er onmiddellijk een verhaal van. Een verhaal over moed. Over vechten. Over kracht. Over positief blijven.
Niet alles is maakbaar.
Ik zou het zo fijn vinden als nooit meer iemand het woord strijd in de mond neemt als het over kanker gaat.
Paulien Cornelisse is overleden.
Ze was schrijver. Cabaretier. Taalvirtuoos. Eigenzinnig. Grappig.
Ze heeft ons ongelooflijk veel woorden gegeven.
Laten we haar dan, nu ze er niet meer is, in ieder geval niet reduceren tot iemand die de strijd tegen kanker heeft verloren.
Want er is maar één strijd die we met z’n allen werkelijk zouden moeten voeren: die tegen de behoefte om van alles in het leven een overwinning of een nederlaag te maken.